15 Dakikalık Şehir Nedir?

“15 dakikalık şehir” kavramı, şehir sakinlerinin günlük ihtiyaçlarını (iş, eğitim, sağlık, alışveriş, parklar vb.) evlerinden yürüyerek veya bisikletle 15 dakika içinde karşılayabilmesini hedefleyen bir planlama yaklaşımıdır.
Bu model ilk olarak Paris’te ortaya çıkmış, ardından Barselona, Melbourne, Ottawa ve Portland gibi şehirlerde hızla benimsenmiştir.

Amaç:

• Trafiği azaltmak

• Karbon emisyonunu düşürmek

• Yerel ekonomiyi güçlendirmek

• Sosyal etkileşimi artırmak

Temel Fikir: “Uzaklık Değil, Erişilebilirlik”

Klasik şehir planlarında mesafeler önemlidir; 15 dakikalık şehirlerde ise erişilebilirlik ön plandadır.
Yani amaç, her mahallede şu bileşenlerin bulunmasıdır:

• Eğitim alanları (okul, kreş)

• Sağlık hizmetleri

• Küçük ölçekli ticaret

• Yeşil alanlar

• Kültür-sanat merkezleri

• Kamusal ulaşım bağlantıları

Bu sayede, şehir sakinleri uzun yolculuklara gerek duymadan kendi mahallesinde kaliteli bir yaşam sürebilir.

Türkiye’de 15 Dakikalık Şehir Mümkün mü?

Türkiye’de özellikle büyükşehirler — İstanbul, Ankara, İzmir — plansız büyüme ve yoğun nüfus nedeniyle bu modele tam anlamıyla hazır değil.
Ancak bazı bölgelerde kademeli dönüşüm mümkündür.

İstanbul İçin Örnek Senaryo

• Kadıköy – Moda: Yürünebilirlik ve karma kullanım açısından zaten yüksek puanda.

• Ataşehir Finans Merkezi: İş alanı yoğun ama konut ve sosyal altyapı eksikliği var.

• Başakşehir: Planlı olsa da “karma kullanım” zayıf, konut ve ticaret alanları birbirinden kopuk.

Yani 15 dakikalık şehir modelinin uygulanabilmesi için mikro-merkezlerin planlanması gerekiyor.
Buna yönelik olarak imar planlarında karma kullanım (mixed-use) kararlarının artırılması büyük önem taşıyor.

Uygulamanın Önündeki Zorluklar

Türkiye’de bu modelin önünde bazı yapısal ve toplumsal engeller var:

1. Plansız gelişen alanlar: Özellikle gecekondu dönüşüm bölgelerinde erişim kısıtlı.

2. Ulaşım ağı eksiklikleri: Yaya ve bisiklet yolları yeterli değil.

3. Tek merkezli şehir yapısı: Çoğu kentte tüm işlevler şehir merkezinde toplanmış durumda.

4. Yönetim koordinasyonu: Belediye, ulaşım, planlama ve yatırım birimleri arasında entegrasyon zayıf.

Avantajları

Bu modelin Türkiye’de hayata geçmesiyle:

• Günlük yaşam kalitesi artar,

• Ulaşım masrafları ve süreleri azalır,

• Mahalle içi esnaf ve yerel üretici desteklenir,

• Şehirde karbon ayak izi düşer,

• Kadınlar, yaşlılar ve çocuklar için güvenli erişim artar.

Elçi Planlama Olarak Biz Ne Yapıyoruz?

15 dakikalık şehir modeli sadece bir vizyon değil, yeni nesil imar planlamasının temelidir.
Biz, Elçi Planlama olarak:

• Mahalle bazlı fonksiyon analizleri yapıyor,

• Karma kullanım alanlarını planlıyor,

• Yürünebilirlik ve erişilebilirlik temelli projeler geliştiriyoruz.

🔍 Eğer belediye, toplu konut projesi veya karma kullanım alanı planlıyorsanız,
bizimle iletişime geçin — “15 dakikalık şehir” yaklaşımını projenize nasıl entegre edebileceğinizi ücretsiz olarak analiz edelim.

📞 İletişim